3-5.تحلیل خروجی نرمافزار SPSS55
3-6.خلاصه فصل سوم58
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها59
4-1.مقدمه59
4-2.بیان نتایج59
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادها99
5-1.مقدمه99
5-2.خلاصه99
5-3.محدودیت های تحقیق100
5-4.نتیجه گیری100
5-5.پیشنهادات مبتنی بر تحقیق102
5-6.پیشنهادات برای تحقیقات آینده103
منابع فارسی104
منابع اینترنتی105
چکیده:
همراه با پیشرفت تکنولوژی و با توجه به پیوند همه جانبه زندگی انسان با فن آوری های ارتباطاتی و خصوصاً اینترنت، سیستم بانکداری در تمامی کشورها در قرن اخیر دچار تغییر و تحولاتی بوده است. تمامی این تلاشها در جهت کاهش هزینه سرمایه و هزینه فرصت از دست رفته و افزایش کارایی سرمایه گذاری های انجام شده بوده است. در این راستا مدیریت نقدینگی وجوه اخذ شده از درجه اهمیت بالایی برخوردار می گردد. در این تحقیق به دنبال اثبات این فرض بودیم که روند تغییرات تجهیزات الکترونیکی در بانک رفاه ایران تاثیر مستقیمی بر ارتقای مدیریت نقدینگی در بانک رفاه داشته است . در همین راستا پس از شناسایی عوامل موثر بر نقدینگی بانک در بانک رفاه ایران، روند تغییرات آنها در بازه زمانی سال 1384 تا 1392 مورد بررسی قرار گرفت. سپس با استفاده از نرم فزار آماری IBM SPSS Statistics 19 تاثیر هر یک بر روی متغیر های شاخص نقدینگی مورد آزمون قرار گرفت. به این منظور 38 آزمون فرعی انجام شد و در نهایت این نتیجه حاصل شد که تاثیر متغیرهای مستغل بر متغیر وابسته فرضیه اصلی، کمتر از 50% بوده است.
e.mail: pourahmadi.mehdi@yahoo.com
کلمات کلیدی: بانکداری الکترونیک، کنترل نقدینگی، بانک رفاه، پول الکترونیک

1
فصل اول: کلیات تحقیق

تعریف مسئله
درسال های اخیر، روند رو به رشد استفاده از ابزارهای نوین پرداخت الکترونیک درسیستم بانکی کشور قابل توجه بوده است، حال آنکه در طی این مدت رشد نقدینگی در اقتصاد ایران به شدت افزایش یافته است و لذا این گمان می رود که رابطه ای میان استفاده از ابزارهای نوین پرداخت الکترونیک و رشد نقدینگی وجود داشته باشد از این رو هدف این پایان نامه تاثیر بهره گیری از ابزارهای نوین پرداخت الکترونیکی (خودپرداز،پایانه فروش وپایانه شعب) برمدیریت نقدینگی در بانک رفاه ایران با استفاده از داده های ماهانه دردوره پنجساله 1386 تا 1390 می باشد.
اهمیت و ضرورت تحقیق
از ویژگی های قرن حاضر، توسعه ی اعجاب آور تکنولوژی ارتباطات و اطلاعات و بکارگیری آن برای افزایش سرعت و کیفیت در ارائهی خدمات می باشد.کیفیت خدمات و رضایت مندی مشتری از مباحث استراتژیک برای سازمان های خدماتی به شمار می روند. ارائه ی خدمات با کیفیت بالا برای بقاء و سودآوری سازمان ها ضروری است. نیاز به درک و ارتقاء کیفیت خدمات با توجه به مزایایی که ارائه ی خدمات با کیفیت بالا همچون حفظ مشتری، وفاداری مشتری، جذب مشتریان جدید، ایجاد رضایتمندی پایدار در مشتری و غیره برای سازمان دارد، مورد توجه قرار گرفته است. در دنیای رقابتی امروز ارائه ی خدمات با کیفیت بالا یک ضرورت برای سازمان های خدماتی به-خصوص بانک ها می باشد. در سال های اخیر صنعت بانکداری به دلیل تغییر و تحولات عمده ای که در زمینه های فناوری و توسعه ی ارتباطات به وجود آمده، تغییرات چشمگیری داشته است. گسترش ارتباطات الکترونیکی و دسترسی تعداد زیادی از مردم جهان به شبکهی جهانی اینترنت، بستری مناسب برای برقراری مراودات تجاری و اقتصادی فرآهم نموده است.
این امر موجب افزایش رقابت در صنعت بانکداری شده و ارائهی خدمات بانکداری الکترونیکی را به همراه داشته است.
پایه پولی که از مجموع کل پول نقد در دست مردم وبانکها و سپرده های بانکها نزد بانک مرکزی تشکیل می شود با توجه به تغییرات ضریب فزاینده پولی، حجم نقدینگی در اقتصاد را مشخص می کند. از این رو متناسب با افزایش یا کاهش این ضریب، توان بانکها در اعطای تسهیلات تغییر می کند.
بر اساس آخرین آمار منتشره از سوی بانک مرکزی ضریب فزاینده پولی در آذر ماه 1388 نسبت به اسفند ماه 1387با افزایش 89/0 واحد درصدی از 52/3 درصد به 41/4 درصد افزایش نشان می دهد. این افزایش منجر به افزایش 27هزارو56میلیارد تومانی در حجم نقدینگی شده است.
حجم نقدینگی در این دوره از 190هزار و 137میلیارد تومان به 217هزارو192میلیارد تومان افزایش نشان می دهد.
بر این اساس توان وام دهی جدید بانکها در این دوره ، با توجه به افزایش ضریب فزاینده پولی و کسر ذخایر قانونی بانکها نزد بانک مرکزی رقمی بالغ بر 18هزار و 866 میلیارد تومان را در برگرفت .افزایش فوق در توان عرضه پول توسط بانکها در حالی صورت گرفته است که در طی این مدت با کاهش 8/8 درصدی پایه پولی روبرو بوده ایم.
از جمله علل افزایش ضریب فزاینده در 9ماهه نخست سال 1388می توان به کاهش نسبت پول نقد به سپرده مردم اشاره کرد.
این نسبت ارجحیت مردم را در مورد نگهداری درصدی از پول بصورت نقد ، و در مقابل درصدی که به صورت سپرده دیداری نزد بانکها نگهداری می کنند را نشان می دهد.
بر اساس آمار بانک مرکزی نسبت اسکناس و مسکوک در دست اشخاص به سپرده های دیداری در طی اسفند ماه 1387تا پایان آذر ماه 1388از 9/42 درصد به 7/38 درصد کاهش نشان می دهد . این کاهش دلیلی است بر افزایش تمایل مردم در نگهداری پول نقد خود به صورت سپرده های دیداری نزد بانکها.
با توجه به اینکه برابر سیاستهای پولی بانک مرکزی نرخ ذخیره قانونی بانکها درسال 1388مطابق با سال 1387در نظر گرفته شده و پایه پولی نیز در این دوره کاهش نشان می دهد. بنابراین تنها علت افزایش در ضریب تکاثری، حجم نقدینگی و توان انبساطی بانکها در پرداخت تسهیلات (خلق پول جدید) در این دروه را می توان به افزایش ارجحیت مردم در نگهداری پول نقد خود به صورت سپرده های دیداری عنوان کرد. در این راستا کنترل نقدینگی بانکها به عنوان موضوعی که تاثیر مستقیمی بر خطر ورشکستگی بانکها از یک طرف و کاهش میزان سوددهی آنها در شرایطی که بانکهای رقیب از مدیریت نقدینگی بهتری بهره گرفته اند، از اهمیتی قابل توجه بهره مند می گردد. (اداره بررسی ها و سیاست های اقتصادی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، 1391)
اهداف تحقیق
هدف کلی : در این تحقیق به دنبال این هستیم که نشان دهیم گسترش بانکداری الکترونیک و توسعه ابزارهای استفاده از این سیستمها (خودپرداز، پایانه فروش, اینترنت و پایانه شعب) چه تاثیری بر مدیریت نقدینگی در بانک رفاه داشته است.
اهداف جزئی : بررسی وضعیت موجود و تاثیر اقدامات صورت گرفته در گذشته بر مدیریت حاکم بر نقدینگی بانک رفاه
ارائه راهکارهای بهینه سازی بهرهگیری از سیستمهای الکترونیکی در جهت افزایش کارایی نقدینگی در بانک رفاه
تشخیص روند آینده نگر و پیش بینی مسیر راه آینده با توجه به وضع موجود در بانک رفاه

سؤال های تحقیق
سوالات اصلی:
آیا ابزارهای بانکداری الکترونیکی تاثیری بر مدیریت نقدینگی در بانک رفاه داشته است؟
پیشرفت کمی و کیفی ابزارهای بانکداری الکترونیک تا چه حدی در مدیریت صحیح منابع و مصارف بانک رفاه، کنترل هزینه ها و به تبع آن افزایش سودآوری تاثیر داشته است؟
سوالات فرعی:
روند تغییرات ابزارهای الکترونیک(کارتها، خودپرداز، پایانه فروش، پایانه شعب و …) چگونه بوده است.
تراکنش های ریالی صورت گرفته توسط هر یک از این ابزارها چگونه بوده است.
کارمزدهای رد و بدل شده و وامهای دریافتی و پرداختی با بانک مرکزی و سایر بانکها به چه نحو بوده است.
تغییرات بدهکاری و بستانکاری شعب در دوره مورد بررسی چگونه بوده است.
روند تغییرات نقدینگی و حجم دارایی کل شعب در دوره مورد بررسی چگونه بوده است.
متغیرهای تحقیق
متغیر مستقل: بانکداری الکترونیک و تاکیداً حجم ریالی تراکنش های صورت گرفته و اجزای آن (خودپرداز، پایانه فروش، تلفنبانک، موبایلبانک، SMSبانک، اینترنت و پایانه شعب)
متغیر وابسته: تغییرات مدیریت نقدینگی در بانک رفاه کارگران ایران. در اینجا نقدینگی به صورت مبلغ باقیمانده در پایان روز در صندوق بانک می باشد که هیچ سودی به آن تعلق نمی گیرد. طبق تعاریف متداول بانکی، حجم دارایی نقد در بانک رفاه در پایان روز عبارت است از مجموع 6 مورد به شرح؛ 1-صندوق، 2- ایران چک بانک مرکزی، 3- سپرده قرض الحسنه جاری نزدبانک مرکزی، 4- سپرده قرض الحسنه جاری نزد بانکهای دولتی/ حساب بانک، 5- سپرده مدتدار نزد بانکهای داخلی-ریالی و 6- تسهیلات اعطایی به بانکها، می باشد. بدهی بانک نیز از تجمیع 3 مورد؛ 1- سپرده قرض الحسنه جاری بانکها نزد بانک، 2- سپرده دریافتی از بانک مرکزی، و 3- تسهیلات دریافتی از بانکهای داخلی به دست می آید. حاصل اختلاف دارایی نقد منهای بدهی بانک در هر روز، حجم نقدینگی بانک در پایان همان روز را به ما می دهد. که متغیر وابسته این تحقیق را شامل می شود.
فرضیات تحقیق
گسترش بانکداری الکترونیک، که در این تحقیق مبلغ کل تراکنش ریالی صورت گرفته در بازه های زمانی مورد بررسی توسط هر یک از درگاه های الکترونیک (خودپرداز، پایانه فروش، تلفنبانک، موبایلبانک، SMSبانک، اینترنت و پایانه شعب) می باشد، تاثیر مثبتی بر مدیریت نقدینگی در بانک رفاه داشته است. از طرفی می توان رشد تعدادی هر یک از این ابزارها، همچنین تعداد تراکنشهای صورت گرفته در بازه زمانی را نیز توسط هر یک از این ابزارها مورد بررسی قرار داد.
فرضیه اصلی: بین گسترش بانکداری الکترونیک و توسعه ابزارهای استفاده از این سیستمها (خودپرداز، پایانه فروش، تلفنبانک، موبایلبانک، SMSبانک، اینترنت و پایانه شعب) و مدیریت نقدینگی در بانک رفاه رابطه قوی، مستقیم و معنیداری وجود دارد.
فرضیه های پژوهشی: به دلیل کلان بودن فرضیه اصلی تحقیق، به منظور تحقیق درستی آن، به ناچار فرضیه اصلی را به 38 فرضیه پژوهشی قابل اندازه گیری تبدیل نمودیم. در ادامه و در فصل 4 این تحقیق، این فرضیات را مورد آزمون قرار خواهیم داد و در فصل 5 نیز با توجه به نتایج به دست آمده از این آزمون ها به بررسی درستی فرضیه اصلی خواهیم پرداخت. این فرضیات فرعی عبارتند از؛
فرضیات مربوط به ارتباط تغییرات تعدادی کارتهای الکترونیک و مبلغ تراکنش از طریق درگاه های الکترونیکی:
بین تغییرات تعدادی کارتهای الکترونیکی کل کشور و مبلغ تراکنش انجام شده در دستگاه های ATM کل کشور، در بانک رفاه ایران، رابطه مستقیم و معنادار وجود دارد.
بین تغییرات تعدادی کارتهای الکترونیکی کل کشور و مبلغ تراکنش انجام شده در دستگاه های POS کل کشور، در بانک رفاه ایران، رابطه مستقیم و معنادار وجود دارد.
بین تعدادی کارتهای الکترونیکی کل کشور و مبلغ تراکنش انجام شده در پایانه شعب کل کشور، در بانک رفاه ایران، رابطه مستقیم و معنادار وجود دارد.
بین تغییرات تعدادی کارتهای الکترونیکی کل کشور و تغییرات تعدادی کارتهای الکترونیکی کل کشور، در بانک رفاه ایران، رابطه مستقیم و معنادار وجود دارد.
فرضیات مربوط به ارتباط تغییرات تعدادی درگاه های الکترونیکی و مبلغ تراکنش انجام شده در هر یک از آنها:
بین تغییرات تعدادی دستگاه های ATM کل کشور و مبلغ تراکنش انجام شده در دستگاه های ATM کل کشور، در بانک رفاه ایران، رابطه مستقیم و معنادار وجود دارد.
بین تغییرات تعدادی دستگاه های POS کل کشور و مبلغ تراکنش انجام شده در دستگاه های POS کل کشور، در بانک رفاه ایران، رابطه مستقیم و معنادار وجود دارد.
بین تغییرات تعدادی پایانه شعب کل کشور و مبلغ تراکنش انجام شده در پایانه شعب کل کشور، در بانک رفاه ایران، رابطه مستقیم و معنادار وجود دارد.
بین تغییرات تعدادی ATM،POS و پایانهشعب کلکشور و مبلغ تراکنش انجام شده در پایانه شعب کل کشور، در بانک رفاه ایران، رابطه مستقیم و معنادار وجود دارد.
فرضیات مربوط به ارتباط تغییرات تعدادی درگاه ها و کارت الکترونیکی و نقدینگی شعب کل کشور:
بین تغییرات تعدادی کارتهایالکترونیکی کلکشور و نقدینگی شعب کلکشور، در بانک رفاه ایران، رابطه غیرمستقیم و معنادار وجود دارد.
بین تغییرات تعدادی دستگاههای ATM کلکشور و نقدینگی شعب کلکشور، در بانک رفاه ایران، رابطه غیرمستقیم و معنادار وجود دارد.
بین تغییرات تعدادی دستگاههای POS کلکشور و نقدینگی شعب کلکشور، در بانک رفاه ایران، رابطه غیرمستقیم و معنادار وجود دارد.
بین تغییرات تعدادی پایانه شعب کل کشور و نقدینگی شعب کل کشور، در بانک رفاه ایران، رابطه غیرمستقیم و معنادار وجود دارد.
بین تغییرات تعدادی کل ابزارها و کارت کلکشور و نقدینگی شعب کلکشور، در بانک رفاه ایران، رابطه غیرمستقیم و معنادار وجود دارد.
فرضیات مربوط به ارتباط تغییرات مبلغ تراکنش ریالی درگاه های الکترونیکی و نقدینگی شعب کل کشور:
بین مبلغ تراکنش انجام شده از طریق دستگاه های ATM کل کشور، در بانک رفاه ایران، و نقدینگی شعب کل کشور رابطه غیرمستقیم و معنادار وجود دارد.
بین مبلغ تراکنش انجام شده از طریق دستگاه های POS کل کشور و نقدینگی شعب کل کشور، در بانک رفاه ایران، رابطه غیرمستقیم و معنادار وجود دارد.
بین مبلغ تراکنش انجام شده از طریق پایانه شعب کل کشور و نقدینگی شعب کل کشور، در بانک رفاه ایران، رابطه غیرمستقیم و معنادار وجود دارد.
بین مبلغ تراکنش انجام شده از طریق مجموع درگاه های الکترونیک کل کشور و نقدینگی شعب کل کشور، در بانک رفاه ایران، رابطه غیرمستقیم و معنادار وجود دارد.
بین مبلغ تراکنش از طریق ATM،POSو پایانه شعب کل کشور و نقدینگی شعب کل کشور، در بانک رفاه ایران، رابطه غیرمستقیم و معنادار وجود دارد.
فرضیات مربوط به ارتباط تغییرات مشتریان حساب های الکترونیکی و نقدینگی شعب کل کشور:
بین تغییرات تعدادمشتریان حساب همراه کلکشور و نقدینگی شعب کلکشور، در بانک رفاه ایران، رابطه غیرمستقیم و معنادار وجود دارد.
بین تغییرات تعداد مشتریان تلفن بانک کل کشور و نقدینگی شعب کل کشور، در بانک رفاه ایران، رابطه غیرمستقیم و معنادار وجود دارد.
بین تغییرات تعداد مشتریان اینترنتبانک کلکشور و نقدینگی شعب کلکشور، در بانک رفاه ایران، رابطه غیرمستقیم و معنادار وجود دارد.
بین تغییرات تعدادمشتریان حساب های الکترونیکی کلکشور و نقدینگی شعب کلکشور، در بانک رفاه ایران، رابطه غیرمستقیم و معنادار وجود دارد.
فرضیات مربوط به ارتباط تغییرات تعدادی مشتریان حساب های الکترونیک و نقد درخواستی روزانه شعب:
بین تغییرات تعداد مشتریان حساب همراه کل کشور و میزان نقد درخواستی روزانه شعب کل کشور، در بانک رفاه ایران، رابطه غیرمستقیم و معنادار وجود دارد.
بین تغییرات تعداد مشتریان تلفن بانک کل کشور و میزان نقد درخواستی روزانه شعب کل کشور، در بانک رفاه ایران، رابطه غیرمستقیم و معنادار وجود دارد.
بین تغییرات تعداد مشتریان اینترنت بانک کل کشور و میزان نقد درخواستی روزانه شعب کل کشور، در بانک رفاه ایران، رابطه غیرمستقیم و معنادار وجود دارد.
بین تغییرات تعداد مشتریان حساب های الکترونیکی کل کشور و میزان نقد درخواستی روزانه شعب کل کشور، در بانک رفاه ایران، رابطه غیرمستقیم و معنادار وجود دارد.
فرضیات مربوط به ارتباط تغییرات تعدادی مشتریان حساب های الکترونیک و مبلغ حواله شده به اداره امور شعب:
بین تغییرات تعداد مشتریان حساب همراه کل کشور و مبلغ حواله شده اداره امور خزانه به امور شعب کل کشور، در بانک رفاه ایران، رابطه غیرمستقیم و معنادار وجود دارد.
بین تغییرات تعداد مشتریان تلفن بانک کل کشور و مبلغ حواله شده اداره امور خزانه به امور شعب کل کشور، در بانک رفاه ایران، رابطه غیرمستقیم و معنادار وجود دارد.
بین تغییرات تعداد مشتریان اینترنت بانک کل کشور و مبلغ حواله شده اداره امور خزانه به امور شعب کل کشور، در بانک رفاه ایران، رابطه غیرمستقیم و معنادار وجود دارد.
بین تغییرات تعداد مشتریان کل حسابهای الکترونیکی کل کشور و مبلغ حواله شده اداره امور خزانه به امور شعب کل کشور، در بانک رفاه ایران، رابطه غیرمستقیم و معنادار وجود دارد.
فرضیات مربوط به ارتباط تغییرات تعدادی مشتریان حساب های الکترونیک و موجودی نقد پایان روز شعب:
بین تغییرات تعداد مشتریان حساب همراه کل کشور و موجودی نقد پایان روز شعب کل کشور، در بانک رفاه ایران، رابطه مستقیم و معنادار وجود دارد.
بین تغییرات تعدادمشتریان تلفنبانک کلکشور و موجودی نقد پایان روز شعب کلکشور، در بانک رفاه ایران، رابطه مستقیم و معنادار وجود دارد.
بین تغییرات تعداد مشتریان تلفن بانک کل کشور و موجودی نقد پایان روز شعب کل کشور، در بانک رفاه ایران، رابطه مستقیم و معنادار وجود دارد.
بین تغییرات تعداد کل مشتریان حساب های الکترونیکی کل کشور و موجودی نقد پایان روز شعب کل کشور، در بانک رفاه ایران، رابطه مستقیم و معنادار وجود دارد.
فرضیات مربوط به ارتباط تغییرات تعدادی مشتریان حساب های الکترونیک و انتقال وجه نقد به اداره کل خزانه:
بین تغییرات تعداد مشتریان حساب همراه کل کشور و انتقال وجه نقد از شعب به اداره خزانه کل کشور، در بانک رفاه ایران، رابطه مستقیم و معنادار وجود دارد.
بین تغییرات تعداد مشتریان تلفن بانک کل کشور و انتقال وجه نقد از شعب به اداره خزانه کل کشور، در بانک رفاه ایران، رابطه مستقیم و معنادار وجود دارد.
بین تغییرات تعداد مشتریان اینترنت بانک کل کشور و انتقال وجه نقد از شعب به اداره خزانه کل کشور، در بانک رفاه ایران، رابطه مستقیم و معنادار وجود دارد.
بین تغییرات تعداد مشتریان حساب های الکترونیکی کل کشور و انتقال وجه نقد از شعب به اداره خزانه کل کشور، در بانک رفاه ایران، رابطه مستقیم و معنادار وجود دارد.
تعاریف واژههای کلیدی تحقیق
بانکداری الکترونیکی: می تواند به دو جریان مجزا تقسیم شود : یکی عبارت است از محصولات پول الکترونیکی، به ویژه در شکل محصولاتی که ارزش را ذخیره می کنند و دیگری عبارت است از تحویل یا دسترسی الکترونیکی به محصولات.
پول الکترونیکی: ارزش پول واحدهای پول منتشره از سوی دولت یا بخش خصوصی است که به شکل الکترونیکی بر روی یک وسیله الکترونیکی ذخیره شده است.
خدمات اینترنتی: به خدماتی گفته می‌شود که بر بستر اینترنت ارائه می‌شود و هدف آن انجام سریع معاملات و عدم نیاز به حضور فیزیکی در محل بانک است.
بانکداری اینترنتی: بانکداری اینترنتی به معنی انجام تراکنش‌های بانکی و مالی به کمک اینترنت و تفاوت آن با سایر تراکنش‌های مالی شبکه‌های در نوع شبکه‌ای است که مورد استفاده قرار می‌گیرد.
روش شناسی تحقیق
این پژوهش، کمی و نظری می باشد که با استفاده از روش کتابخانهای بصورت مطالعه موردی برای بانک رفاه ایران با استفاده از دادههای سری زمانی از روش های اقتصادسنجی فرضیه های مطروحه را با استفاده از نرمافزارهای آماری مورد بررسی و آزمون قرار می دهد.
جامعه آماری
در این تحقیق بانک رفاه کارگران ایران در بازه پنج ساله 1386 الی 1390 و به صورت ماهانه به عنوان جامعه آماری انتخاب شده است. قابل به ذکر است که ابتدا و انتهای بازه زمانی داده های به دست آمده دارای کمی تلورانس هم بوده است.
روش نمونهگیری
نمونه گیری از میان مشتریان و تراکنشهای صورت گرفته و از میان مشتریان بانک رفاه در بازه پنجساله 1386 تا 1390 انجام گرفته است. در این میان متاسفانه اطلاعات مورد نیاز در بعضی دوره های زمانی مربوط به معدودی از متغیرها در دست نبوده است.
روش تحلیل داده ها
برای تجزیه و تحلیل دادههای جمعآوری شده، از روشهای آماری در قالب آمار توصیفی و برای مقایسه نتایج بدست آمده از آزمون توزیع نرمال استفاده می شود.
خلاصه فصل اول
در این فصل پس از تعریف مسئله و تشریح اهمیت آن اهداف کلی و جزئی و سوالات تحقیق را بیان نمودیم، و پس از تشریح فرضیات تحقیق و متغیرهای موجود در این فرضیات، روش انجام این تحقیق، جامعه آماری و روش جمعآوری اطلاعات و در آخر نیز روش آزمون و تحلیل داده ها را بیان نمودیم. در فصل دوم به تشریح ادبیات و پیشینه تحقیق و معرفی کلی بانکداری الکترونیک خواهیم پرداخت.

2
فصل دوم: ادبیات و پیشینه تحقیق

مقدمه
در دنیای امروز مبادلات برونمرزی بدون اینترنت و کارتهای اعتباری پذیرفته شده در سطح بین المللی امکان پذیر نیست. نتایج نشان دهنده رابطه معنیدار و معکوس میان تأثیر استفاده از ابزارهای نوین بانکداری الکترونیک بر نقدینگی در اقتصاد ایران وجود دارد. باید توجه داشت که استفاده از این ابزارهای نوین طی این چند سال نحوه دسترسی مشتریان بانکی را تغییر داده است.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

در سال های اخیر، روند رو به رشد استفاده از ابزارهای نوین پرداخت الکترونیک در سیستم بانکی کشور قابل توجه است، حال آنکه در طی این مدت رشد نقدینگی در اقتصاد ایران به شدت افزایش یافته است و لذا این گمان می رود که رابطه ای میان استفاده از ابزارهای نوین پرداخت الکترونیک و رشد نقدینگی وجود داشته باشد.
در یک نگاه کلی می توان ابزارهای نوین پرداخت الکترونیک را زیر مجموعه ای از کسب و کار الکترونیک که ارمغان فنآوری اطلاعات می باشد، دانست. استقرار تجارت الکترونیک نیازمند بسترسازیهای مناسب اقتصادی، فنی، مخابراتی، حقوقی، انسانی و فرهنگی می باشد. بانکداری الکترونیک و به تبع آن پول الکترونیک و ابزارهای آن به عنوان یکی از مهمترین بسترهای لازم در زمینه تجارت الکترونیک، از طریق تسهیل در پرداخت و نقل و انتقال الکترونیکی وجوه معاملات اینترنتی می تواند زمینه رشد و توسعه تجارت الکترونیکی را بیش از پیش فراهم نماید. در نتیجه گسترش کاربرد پول الکترونیکی آثار اقتصادی،سیاسی، تجاری و اجتماعی چشمگیری به همراه خواهد داشت.
دراین پایاننامه ضمن آشنایی و بررسی روند به کارگیری و توسعه ابزارهای نوین پرداخت درسیستم بانکی بانک رفاه کارگران، جایگاه اثرات استفاده از ابزارهای نوین پرداخت الکترونیک (خودپرداز، پایانه فروش و پایانه شعب) بر متغیر کلیدی و مهم مدیریت نقدینگی در بانک رفاه مورد بررسی قرار میگیرد. در این راستا با استفاده از روش های اقتصادسنجی و به کارگیری تکنیک رگرسیون اثرات استفاده از تکنولوژی های جدید بر نقدینگی می پردازیم و در بخش آخر نیز ضمن نتیجه گیری و ارائه خلاصه مباحث، پیشنهادهای لازم جهت توسعه و به کارگیری ابزارهای نوین پرداخت الکترونیک در بانک رفاه ارائه می گردد.
پیشینه تحقیق
محمدالادم و نجوان عبدالت(2009) در مطالعهایی که صورت دادهاند به بررسی اثر توسعه پول الکترونیکی بر سیاست پولی و نقش بانک مرکزی پرداخته اند. در سال های اخیر منافع قابل توجهی در توسعه پول الکترونیکی وجود دارد. طرح های پول الکترونیکی تا به پتانسیل به سر می برد از پول نقد به عنوان مهمترین ابزار ساخت پرداختهای کوچک ارزش و معاملات از جمله ساده تر و ارزان تر برای هر دو می تواند مصرف کنندگان و تجار پول الکترونیکی سابقه ای از بودجه ها و یا “ارزش “در دسترس را به یک مصرف کنندگان دستگاه های الکترونیکی را در اختیار او ذخیره می شود، یا بر روی یک کارت اعتباری و یا در یکرایانه های شخصی برای استفاده بیش از یک شبکه رایانه ای مانند اینترنت است .این مقاله استدلال می کند که پول به خوبی به شبکه، می تواند تبدیل به یک شکل مهم از ارز در آینده.چنین توسعه اثربخشی و اجرای سیاست های پولی را تحت تاثیرقرار دهد.گریک افزایش استفاده از پول الکترونیکی قابل ملاحظه تقاضا برای ذخایر بانک مرکزی را محدودکند. (پازوکی و امیرخانی، 1390)
محمدالصمدی(2011) درمقاله مورد بررسی اثر بانکداری الکترونیک را بر سیستم بانکداری کشور اردن تجزیه وتحلیل کرده است. بانکداری الکترونیکی تبدیل شده است به یکی از مهم ترین و مدرن ترین برنامه های کاربردی گسترش قابل توجهی در طول سال گذشته شاهد بوده است .این مطالعه به بررسی تاثیر بانکداری الکترونیکی بر عملکرد بانک اردن .تجزیه و تحلیل تجربی شده است بر روی داده های 2010 انجام شده است. (پازوکی و امیرخانی، 1390)
قنبری و براتی(1388) درمطالعهای به عنوان اثر بانکداری الکترونیکی بر سودآوری سیستم بانکی (مطالعه موردی بانک صادرات ایران) از آنجا که اقتصاد ایران بر پایه نظام پولی پایهریزی گردیده، بانکها به عنوان مهمترین نهاد بازار پول، دارای نقش و اهمیت فراوان در اقتصاد و بالطبع توسعه کشور می باشند، صنعت بانکداری یکی از صنایعی است که بیشترین تأثیر را از پیشرفت های ناشی از فناوری های مربوط به اطلاعات و ارتباطات پذیرفته است. این مقاله با استفاده از شاخص های عمده بانکداری الکترونیکی به بررسی تأثیر آن ها بر سودآوری بانک پرداخته است. کاربرد بانکداری الکترونیکی درصنعت بانکداری کشورهنگامی مفیدارزیابی می شود که سرمایه گذاری های انجام شده از سوی بانک ها در این زمینه سودآوری آنها را افزایش دهد. (پازوکی و امیرخانی، 1390)
مدل به کار رفته در این پژوهش بر مبنای نظریه ساختارگرایی بوده که در آن بازده کل دارایی به عنوان متغیر وابسته و شاخص تمرکز بازار بانک، اندازه بانک، تعداد ماشین های خودپرداز بانک، تعداد پایانه های فروش، تعداد پایانه های شعب به عنوان متغیرهای توضیحی تعریف می شوند. مدل با استفاده از داده های تلفیقی مربوط به بانک صادرات ایران در 28 استان کشور برای دوره زمانی برآورد می شود.
نتایج براساس مدل اثر تصادفی با استفاده از نرم افزار Stata 1388-1380 نشان می دهد شاخص تمرکز بازار بانک، اندازه بانک، تعداد ماشین های خود پرداز و تعداد پایانه های فروش ، اثر مثبت و معنادار بر سود آوری بانک داشته است . اما ،تعداد پایانه های شعب دارای اثر منفی بر سودآوری بانک داشته است.
تاریخچه بانکداری الکترونیک در جهان
زمان شروع پرداخت الکترونیکی در دنیا به سال 1918 میلادی برمی‌گردد، یعنی هنگامی که بانکهای فدرال رزرو آمریکا به انتقال وجوه از طریق تلگراف می‌پرداختند. این بانک بعدها با توسعه موسسات تهاتری خودکار (در سال ????) زمینه استفاده گسترده از پول الکترونیک را فراهم کرد. اینترنت در سال 1970 توسط متخصصین دانشگاهی، به منظور اشتراک دریافت ها، توسعه یافت و تا سال 1993 محبوبیت اینترنت برای عموم و خصوصاً تجاری که امید به گسترش مشتریانشان را داشتند، افزایش پیدا کرد. عواملی که بانکداران را به سمت اینترنت متوجه ساخت عبارت بود از: مواجه شدن با مبالغ هنگفت، مشتریان زیانده و رقابت بین غیر بانکی ها. در سال 1994، بانکها شروع به کاوش در اینترنت کردند تا به عنوان یک سیستم تحویلداری پیشنهادی برای محصولات و خدماتشان، از بانکداری اینترنتی استفاده کنند. این نوع بانک برای هر تراکنشی قیمت کمتری را از بانک های شعبه دار پیشنهاد کرد. همچنین به دسترسی بازارهای جهانی و آسایش بیشتر مشتریان توجه بیشتری نشان داد. تا ژانویه 1995، فقط 24 بانک بر روی شبکه اینترنت وجود داشت. لیکن، به فاصله یک سال،‌800 بانک به این تعداد افزوده شد، به طوری که کارشناسان بانکهای صنعتی تخمین زدند که بانک های شمال آمریکا تا سال 2000، حدود 1500 شبکه اینترنت تاسیس خواهند کرد.
اولین تجربه ساخت دستگاه خودپرداز به سال ???? برمی‌گردد. این دستگاه که توسط سه مخترع به نام‌های لاتر، جرج و سیمجیان ساخته شد، مورد توجه بانک‌ها و سازمان‌ها قرار نگرفت. با وجود این تجربه ناموفق، سه مخترع دیگر با نام‌های دان وتزل، تام بارنز و جرج چستین در سال ????، ساخت دستگاه خودپرداز را با مفهومی جدید آغاز کردند. ساخت اولین نمونه آنها، پنج میلیون دلار هزینه دربر داشت. محصول این پروژه در سال ???? به عنوان اولین دستگاه خودپرداز در بانک کمیکال در شهر نیویورک نصب شد. اولین نسل از دستگاه‌های خودپرداز، به صورت آفلاین کار می‌کردند و پول به صورت خودکار از حساب مشتریان کسر نمی‌شد. بنابراین فقط مشتریان ویژه‌ای که از اعتبار خاصی برخوردار بودند،مجاز به استفاده از این دستگاه‌ها بودند.(دانشنامه ویکیپدیا، 1392)
منادی سرویس‌های بانکداری خانگی مدرن سرویس‌های بانکداری از راه دور از طریق رسانه‌های الکترونیکی در اوایل دهه هشتاد بودند. در اواخر دهه هشتاد کلمه آنلاین محبوب شد و به استفاده از یک پایانه، صفحه کلید، و صفحه نمایش برای دسترسی به سیستم بانکی از طریق یک خط تلفن اطلاق می‌شد. کلمه بانکداری خانگی همچنین می‌تواند به استفاده از یک صفحه کلید کوچک عددی برای فرستادن صدا از طریق خط تلفن به وسیله دستورالعمل هایی برای بانک اطلاق شود. سرویس‌های آنلاین در سال 1981 در نیویورک شروع به کار کردند زمانی که چهار بانک بزرگ شهر سرویس‌های بانکداری خانگی را به وسیله سیستم ویدئوتکس (Videotex) ارائه کردند. به دلیل شکست تجاری تکنولوژی ویدئوتکس این سرویس‌های بانکداری هرگز محبوب نشد به جز در فرانسه -جایی که استفاده از ویدئوتکس به وسیله شرکت telecom تامین مالی می‌شد- و انگلستان – که سیستم prestel استفاده می‌شد. اولین سرویس‌های بانکداری آنلاین خانگی در انگلستان به وسیله شرکت ساخت و ساز ناتینگهام (NBS) در سال 1983 پایه ریزی شد. سیستمی که استفاده می‌شد بر پایه سیستم prestel انگلیسی بود و از یک رایانه – مثل BBC Micro- یا صفحه کلید متصل به سیستم تلفن و دستگاه تلویزیون استفاده می‌کرد. این سیستم (که ارتباط خانگی-homelink- نامیده می‌شد) مشاهده آنلاین صورتحسابها، انتقالات بانکی و پرداخت قبوض را ممکن میساخت. برای انجام انتقال بانکی یا پرداخت قبوض، باید یک دستورالعمل نوشته شده حاوی جزئیات دریافت کننده موردنظر به NBS فرستاده شود و آنجا اطلاعات وارد سیستم homelink شود. اغلب دریافت کنندگان، شرکت‌های گاز و برق و تلفن و حساب هایی در بانک‌های دیگر بودند. اطلاعات پرداخت انجام شده از طریق Prestel توسط دارنده حساب وارد سیستم NBS می‌شود. یک چک توسط NBS برای دریافت کننده وجه فرستاده می‌شود و یک اطلاعیه حاوی جزئیات پرداخت نیز برای دارنده حساب فرستاده می‌شود. سیستم BACS بعدها برای انتقال مستقیم پرداختی ابداع و استفاده شد. موسسه اعتباری فدرال استنفورد اولین موسسه‌ای بود که در اکتبر سال 1994 سرویس‌های بانکداری اینترتی را به همه اعضای خود ارائه کرد. (فکور ثقیه، 1388)
تاریخچه بانکداری الکترونیک در ایران
سابقه فعالیت‌های بانکداری الکترونیک در ایران به سال 1350 برمی‌گردد. در آن موقع بانک تهران با در اختیار گرفتن بین 7 تا 10 دستگاه خودپرداز در شعبه‌های خود نخستین تجربه پرداخت اتوماتیک پول را تنها در همان شعبه نصب شده بر عهده داشتند. ‌اواخر دهه 1360 بانک های کشور با توجه به کاربرد کامپیوتر شخصی و احساس نیاز به اتوماسیون عملیات بانکی به رایانه‌ای کردن عملیات بانکی پرداختند. طرح جامع اتوماسیون بانکی پس از مطالعه و بررسیهای گوناگون در قالب پیشنهادی برای تحولی جامع در برنامه‌ریزی فعالیت های انفورماتیکی بانکها به مسئولان شبکه بانکی ارایه شد که با مصوبه مجمع عمومی بانکها در سال 72 طرح جامع اتوماسیون سیستم بانکی شکلی رسمی به خود گرفت. در همان سال بانک مرکزی، شرکت خدمات انفورماتیک را به عنوان سازمان اجرایی طرح جامع انفورماتیک سیستم بانکی تاسیس کرد. طی سال های 72 و 73 جرقه های ایجاد سوییچ ملی جهت بانکداری الکترونیکی زده‌ شد و در همان راستا شبکه ارتباطی بین بانک ملی و فروشگاه های شهروند ایجاد شد. در خرداد 1381 مجموعه مقررات حاکم بر مرکز شبکه تبادل اطلاعات بین بانکی موسوم به شتاب به تصویب رسید. بدینسان اداره شتاب بانک مرکزی در 1/4/1381 تاسیس و با هدف فراهم کردن زیرساخت بانکداری الکترونیکی آغاز به کار کرد. شتاب با ایجاد ارتباط بین دستگاه های خود پرداز سه بانک رسماً متولد شد (بانکهای کشاورزی، توسعه صادرات و صادارت ایران در پایلوت اولیه این طرح حضور داشتند و بانکهای خصوصی سامان و کارآفرین نیز درخواست کردند که درآزمایشهای اولیه شتاب حضور داشته باشند). درحال حاضر بیشتر بانکهای ایران بطورمستقیم طرحهای بانکداری الکترونیکی خود را پیش برده و می برند. بانک ملی با طرح سیبا، بانک تجارت با طرح SGB، بانک صادرات با طرح سپهر، بانک رفاه با طرح جاری همراه، بانک کشاورزی با طرح مهر، بانک ملت با طرح جام و بانکهای خصوصی با طرح بانکداری 24 ساعته و به صورت مجزا و منفرد، بانکداری الکترونیکی را درحوزه تحت پوشش خود تجربه کرده و می کنند. (سید جوادین و سقطچی، 1385)
معرفی بانکداری الکترونیک
بانکداری الکترونیک یا برخط یا اینترنتی، عبارت است از فراهم آوردن امکاناتی برای کارکنان در جهت افزایش سرعت و کارایی آنها در ارائه خدمات بانکی در محل شعبه و همچنین فرآیندهای بین شعبه‌ای و بین بانکی در سراسر دنیا و ارائه امکانات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری به مشتریان که با استفاده از آنها بتوانند بدون نیاز به حضور فیزیکی در بانک، در هر ساعت از شبانه روز (?? ساعته) از طریق کانال‌های ارتباطی ایمن و با اطمینان عملیات بانکی دلخواه خود را انجام دهند.
مولر (????)، بانکداری الکترونیک را استفاده بانک‌ها از اینترنت برای ارائه خدمات بانکی به مشتریان و استفاده مشتریان از اینترنت برای ساماندهی، کنترل و انجام تراکنش بر روی حسابهای بانکی خود تعریف می‌کند. با این حال، برخی از صاحبنظران تعریف کلی تری ارائه کرده اند و استفاده از سایر ابزارها و کانالهای الکترونیک نظیر تلفن همراه، تلفن و تلویزیون دیجیتال به منظور اطلاعرسانی، ایجاد ارتباط و انجام تراکنش بانکی را نیز مشمول تعریف بانک‌داری الکترونیک دانسته اند. مهمترین کانال‌های بانکداری الکترونیک عبارتند از:
رایانه‌های شخصی(بانکداری اینترنتی)
کیوسک و شعبه های الکترونیکی
شبکه‌های مدیریت یافته
تلفن ثابت و فناوری های مرتبط با آن
تلفن همراه و فناوری های مرتبط با آن
بانکداری مبتنی بر نمابر
دستگاههای خودپرداز
پایانه‌های فروش
خدمات بانکداری الکترونیک
لی (????)، خدمات بانک‌داری الکترونیک را از سه جنبه مورد توجه قرار می‌دهد و معتقد است مشتریان بانک‌ها، در سه سطح قادر به دریافت خدمات بانکداری الکترونیک هستند. این سه سطح عبارت است از:
اطلاع‌رسانی: این سطح ابتدایی‌ترین سطح خدمات بانک‌داری الکترونیک است. در این سطح، بانک، اطلاعات مربوط به خدمات و عملیات بانکی خود را از طریق شبکه‌های عمومی یا خصوصی معرفی می‌کند.
ارتباطات:این سطح ازخدمات بانکداری الکترونیک،امکان انجام مبادلات بین سیستم بانکی ومشتری را فراهم می‌آورد.ریسک این سطح درخدمات بانکداری الکترونیک بیشتر از شیوه سنتی است وبه ابزارهای مناسبی برای کنترل دسترسی کاربران به شبکه بانک نیاز دارد.
تراکنش: در این سطح، مشتری قادر است با استفاده از یک سیستم امنیتی کنترل شده، فعالیتهایی از قبیل صدور چک، انتقال وجه و افتتاح حساب را انجام دهد.این سطح از خدمات بانک‌داری الکترونیک،از بالاترین سطح ریسک برخوردار است.(میرزایی و الوندی،1387)
مزایای بانکداری الکترونیک
مزایای بانکداری الکترونیک را می‌توان از دو جنبه مشتریان و مؤسسات مالی مورد توجه قرار داد. از دید مشتریان می‌توان به صرفه‌جویی در هزینه‌ها، صرفه‌جویی در زمان و دسترسی به کانال‌های متعدد برای انجام عملیات مختلف بانکی را نام برد.
از دیدگاه مؤسسات مالی، می‌توان به ویژگی‌هایی چون ایجاد و افزایش شهرت بانک‌ها در ارایه نوآوری، حفظ مشتریان علیرغم تغییرات مکانی بانک‌ها، ایجاد فرصت‌ برای جست‌وجوی مشتریان جدید در بازارهای هدف، گسترش محدوده جغرافیایی فعالیت و برقراری شرایط رقابت کامل اشاره کرد. براساس تحقیقات مؤسسه Data Monitor مهمترین مزایای بانکداری الکترونیک عبارتنداز: تمرکز بر کانال‌های توزیع جدید، ارایه خدمات اصلاح شده به مشتریان و استفاده از راهبردهای تجارت الکترونیک.
البته مزایای بانکداری الکترونیک از دیدگاه‌های کوتاه‌مدت، میانمدت و بلندمدت نیز قابل بررسی است. رقابت یکسان، نگهداری و جذب مشتری از جمله مزایای بانکداری الکترونیک در کوتاه‌مدت (کمتر از یکسال) هستند. در میان‌مدت (کمتر از 18 ماه)، مزایای بانکداری الکترونیک عبارتند از: یکپارچه‌سازی کانال‌های مختلف‌، مدیریت اطلاعات، گستردگی طیف مشتریان، هدایت مشتریان به سوی کانال‌های مناسب با ویژگی‌های مطلوب و کاهش هزینه‌ها. کاهش هزینه پردازش معاملات، ارایه خدمات به مشتریان بازار هدف و ایجاد درآمد نیز از جمله مزایای بانکداری الکترونیک در بلندمدت هستند.
خلاصه مزایا
? ـ امکان دسترسی مشتریان به دریافت خدمات بانکی بدون حضور فیزیکی با ارتباطات ایمن.
2ـ استفاده از اینترنت برای ارائه عملیات و سرویس های بانکی و اعمال تغییرات انواع حسابهای مشتری
3ـ ارائه مستقیم خدمات و عملیات بانکی جدید به صورت شبانه روزی
4- کاهش هزینه ترافیک
5- افزایش دقت و سلامت کاری


پاسخ دهید